در واقع علوم پايه,علی الخصوص فیزیک، در مملکت ما و سایر كشورهاي فقید سوم از اين حیث مطرحند كه آن ها را تا حدي براي دريافت تكنولوژي جهان پيشرفته لازم ميدانند. در اين بينش یک سری نكتۀ مهم فراموش گردیده معلم خصوصی فیزیک در شیراز است:
1- تكنولوژي را شايد بتوان تا حدّي بدون داشتن يك پايۀ علمي قوي بهعاريت گرفت، امّا اين امر محدوديت دارااست.
2- علم امروز، تكنولوژي فردا است. كشف ترانزيستور ، پديدۀ NMR ، کشف لیزر،کشف انرژی هسته ای ، و کشف ماتریسها توسط ریاضی دانان در وسط قرن نوزدهم نمونه هائی از اموری می باشند که به هنگام کشف کاربردی برای آن ها مطرح عدم وجود و صرفاً درپی تفحصات نظری محض به آنها رسیدند.
3- علوم بنيادي ازلحاظ بينش اسلامي نيز اصالتاً مطرحند : قرآن صریحاً به تفحص در زمین و عرش امر می کند
«قل انظروا ما ذا فيالسموات و الارض ...» (یونس/101)
( بگو بنگرید به آنچه که در آسمان و زمین است...)
«قل سيروا في الارض فانظروا كيف بدءالخلق...» ( عنکبوت/20)
( بگو در زمین سیر فرمایید و ملاحظه کنید که پروردگار چه گونه خلقت را استارت کرد...)
اينگونه بينش نسبت به علوم بنيادي بود كه سبب ساز شد متفكران مسلمان در پژوهشهايشان تنها به نتايج زودرس و كوتاهبرد اكتفا نكنند و بلكه درپی طرحهايي براي تبيين فقیه خلقت باشند و بدينجهت علومي كه ازلحاظ آن زمان خاصیت ها عملي نداشتند نيز آیتم اعتناشان بود، چنآنكه در دنياي پيشرفتۀ امروز نيز اينطور نيست كه تنها فوائد عملي زودرس علوم مطرح باشد. رفتن به هند و اجرا تحقيقات دربارۀ فرهنگ آن براي بيروني سود مادي نداشت ، و چنانچه افراد جامع معقول و منقولي نظير خواجه نصيرالدين طوسي و شيخ بهائي وقتشان را صرف تحقيقات رياضي ميكردند، صرفاً به دليل جنبۀ عملي آنها نبود، بلكه بخاطر اين بود كه اين علوم را دريچۀ شناخت صنع خداوندي تلقي ميكردند.
اين بينش اسلامي و سنت حسنۀ علماي تعالی مسلمان متأسفانه تا حدّ زيادي دستخوش فراموشي شده است و يك ديد عملگرايانۀ افراطي بر بسياري از انديشمندان تعالی جهان اسلام حاكم گردیده است.
تجربیات نشان داده هست كه عملگرايي محض و فقط منافع زودرس را نگريستن ضرروزیانآور است. در مارس 1978، 6000 فقیه چيني در كنفرانسي كه براي تعيين خطمشي علمي چين برپا شده بود، شركت كردند. يكي از نتايج اساسیّي كه اين كنفرانس به آن رسيد اين بود كه تأكيد بانيان انقلاب فرهنگي روي نتايج علمي زودرس غلط بوده هست. در آنجا رئيس كنفرانس كه از تخت بيمارستان به آن اجلاس آمده بود، تأكيد كرد كه نسل جوان بايد خود را به مرزهاي دانش برسانند و آنها را پشت سر گذارند. پس از اين كنفرانس بودجۀ تحقيقات محض ، كه جدا شده بود ، دوباره برقرار شد و الآن چينيها علاوه بر دقت به علوم كاربردي به علوم بنيادي نيز عميقاً توجه دارند.
چرا فیزیک مداقه دارد؟
فیزیک در فهم فقیه گوشه و کنار ما ، فقید درونمان ، و عالم ماوراء مان نقش کلیدی داراست.آن بنیادی ترین علم تجربی می باشد و باعث به کشف های بزرگی نظیر کامپیوتر شده است که زندگی ما را تغییرو تحول داده هست.
آن استیناف عالم از ذرات زیر اتمی تا اصلی ترین کهکشانها را به عهده دارد، و همچنین بازرسی ماده ، انرژی، و گوشه و کنار و زمان را.آن مبنای اکثری دیگر از علوم ، نظیر نجوم، شیمی و اقیانوس شناسی می باشد و در علوم زیستی و مهندسی کاربرد داراست. شیمی ، فیزیک کاربردی است و بیولوژی شیمی کاربردی. یعنی در واقع کلیه علوم تجربی به فبربک برمی خواهد شد.
حالت فعلی ما در فیزیک
در مملکت ما فیزیک کمتر به خیال و خاطر خودش مطرح می باشد تا بخاطر رمینه ای برای مهندسی. چیره دانش آموزان ممتاز ما در ادامه تحصیل دنبال علوم پایه ، و مثلا فیزیک ، نمی پروسه، بلکه سراغ مهندسی و پزشکی میروند.سیاستمداران جهان اسلام نیز برای علوم شالوده شانی قائل نیستند و لذا علوم پایه حق اولویت لازم را در نرم افزار ریزیها ندارند.این در حالی می باشد که بعضي از كشورهاي فقید سوم ( نظیر برزیل) به اين دستور متفطّن شدهاند و الآن بودجۀ كلاني را صرف تحقيقات علوم بنيادي ميكنند.
در واقع علوم پايه,علی الخصوص فیزیک، در مملکت ما و سایر كشورهاي فقید سوم از اين حیث مطرحند كه آن ها را تا حدي براي دريافت تكنولوژي جهان پيشرفته لازم ميدانند. در اين بينش یک سری نكتۀ مهم فراموش گردیده معلم خصوصی فیزیک در شیراز است:
1- تكنولوژي را شايد بتوان تا حدّي بدون داشتن يك پايۀ علمي قوي بهعاريت گرفت، امّا اين امر محدوديت دارااست.
2- علم امروز، تكنولوژي فردا است. كشف ترانزيستور ، پديدۀ NMR ، کشف لیزر،کشف انرژی هسته ای ، و کشف ماتریسها توسط ریاضی دانان در وسط قرن نوزدهم نمونه هائی از اموری می باشند که به هنگام کشف کاربردی برای آن ها مطرح عدم وجود و صرفاً درپی تفحصات نظری محض به آنها رسیدند.
3- علوم بنيادي ازلحاظ بينش اسلامي نيز اصالتاً مطرحند : قرآن صریحاً به تفحص در زمین و عرش امر می کند
«قل انظروا ما ذا فيالسموات و الارض ...» (یونس/101)
( بگو بنگرید به آنچه که در آسمان و زمین است...)
«قل سيروا في الارض فانظروا كيف بدءالخلق...» ( عنکبوت/20)
( بگو در زمین سیر فرمایید و ملاحظه کنید که پروردگار چه گونه خلقت را استارت کرد...)
اينگونه بينش نسبت به علوم بنيادي بود كه سبب ساز شد متفكران مسلمان در پژوهشهايشان تنها به نتايج زودرس و كوتاهبرد اكتفا نكنند و بلكه درپی طرحهايي براي تبيين فقیه خلقت باشند و بدينجهت علومي كه ازلحاظ آن زمان خاصیت ها عملي نداشتند نيز آیتم اعتناشان بود، چنآنكه در دنياي پيشرفتۀ امروز نيز اينطور نيست كه تنها فوائد عملي زودرس علوم مطرح باشد. رفتن به هند و اجرا تحقيقات دربارۀ فرهنگ آن براي بيروني سود مادي نداشت ، و چنانچه افراد جامع معقول و منقولي نظير خواجه نصيرالدين طوسي و شيخ بهائي وقتشان را صرف تحقيقات رياضي ميكردند، صرفاً به دليل جنبۀ عملي آنها نبود، بلكه بخاطر اين بود كه اين علوم را دريچۀ شناخت صنع خداوندي تلقي ميكردند.
اين بينش اسلامي و سنت حسنۀ علماي تعالی مسلمان متأسفانه تا حدّ زيادي دستخوش فراموشي شده است و يك ديد عملگرايانۀ افراطي بر بسياري از انديشمندان تعالی جهان اسلام حاكم گردیده است.
تجربیات نشان داده هست كه عملگرايي محض و فقط منافع زودرس را نگريستن ضرروزیانآور است. در مارس 1978، 6000 فقیه چيني در كنفرانسي كه براي تعيين خطمشي علمي چين برپا شده بود، شركت كردند. يكي از نتايج اساسیّي كه اين كنفرانس به آن رسيد اين بود كه تأكيد بانيان انقلاب فرهنگي روي نتايج علمي زودرس غلط بوده هست. در آنجا رئيس كنفرانس كه از تخت بيمارستان به آن اجلاس آمده بود، تأكيد كرد كه نسل جوان بايد خود را به مرزهاي دانش برسانند و آنها را پشت سر گذارند. پس از اين كنفرانس بودجۀ تحقيقات محض ، كه جدا شده بود ، دوباره برقرار شد و الآن چينيها علاوه بر دقت به علوم كاربردي به علوم بنيادي نيز عميقاً توجه دارند.
چرا فیزیک مداقه دارد؟
فیزیک در فهم فقیه گوشه و کنار ما ، فقید درونمان ، و عالم ماوراء مان نقش کلیدی داراست.آن بنیادی ترین علم تجربی می باشد و باعث به کشف های بزرگی نظیر کامپیوتر شده است که زندگی ما را تغییرو تحول داده هست.
آن استیناف عالم از ذرات زیر اتمی تا اصلی ترین کهکشانها را به عهده دارد، و همچنین بازرسی ماده ، انرژی، و گوشه و کنار و زمان را.آن مبنای اکثری دیگر از علوم ، نظیر نجوم، شیمی و اقیانوس شناسی می باشد و در علوم زیستی و مهندسی کاربرد داراست. شیمی ، فیزیک کاربردی است و بیولوژی شیمی کاربردی. یعنی در واقع کلیه علوم تجربی به فبربک برمی خواهد شد.
حالت فعلی ما در فیزیک
در مملکت ما فیزیک کمتر به خیال و خاطر خودش مطرح می باشد تا بخاطر رمینه ای برای مهندسی. چیره دانش آموزان ممتاز ما در ادامه تحصیل دنبال علوم پایه ، و مثلا فیزیک ، نمی پروسه، بلکه سراغ مهندسی و پزشکی میروند.سیاستمداران جهان اسلام نیز برای علوم شالوده شانی قائل نیستند و لذا علوم پایه حق اولویت لازم را در نرم افزار ریزیها ندارند.این در حالی می باشد که بعضي از كشورهاي فقید سوم ( نظیر برزیل) به اين دستور متفطّن شدهاند و الآن بودجۀ كلاني را صرف تحقيقات علوم بنيادي ميكنند.
مانند پایداری، راندمان، اتلاف و تعادل منجر میگردد